توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٨٩ - اقسام الف و لام

كه شرح آنها در ضمن بيان اقسام الف و لام واضح مى‌شود:

اقسام الف و لام‌

بين نحاة و علماء بلاغت در نحوه تقسيم الف و لام اختلافست نحاة تقسيم الف و لام را اينطور بيان نموده‌اند:

الف و لام بر دو قسم است: اسمى و حرفى.

اسمى: الف و لام موصوله است كه بر اسماء فاعل و مفعول و صيغه مبالغه و اسم تفضيل و دو اسم مكان و زمان داخل مى‌شود همچون جاء الضارب زيدا.

حرفى: نيز بر دو نوع است: زائده و غير زائده.

غير زائده نيز در دو صنف است: تعريف عهد و تعريف جنس.

و هركدام از ايندو نيز داراى سه فرد هستند.

تعريف عهد: يا عهد ذكرى است و آن الف و لامى استكه اشاره باشد باسم يا امريكه قبلا در عبارت ذكر شده مانند: [ و ارسلنا الى فرعون رسولا فعصى فرعون الرسول‌ ] ( شاهد در الف و لام الرسول است كه معهودش رسولا مى‌باشد).

و يا عهد ذهنى و آن الف و لامى استكه اشاره باشد بمعلوم ذهنى همچون: [ اذ هما فى الغار ] ( شاهد در الف و لام الغار است كه اشاره بغارى كه وجود مقدس نبوى صلّى اللّه عليه و آله و سلم با اوّلى در آن نزول فرمودند).

و يا عهد خارجى و حضورى است و آن الف و لامى استكه اشاره بامر حاضر داشته باشد و بتوان بجاى آن كلمه [هذا] را قرار داد مانند: